همهی ما از بسته شدن تقریباً کامل تنگه هرمز از اسفندماه ۱۴۰۴ در پی جنگ امریکا و اسرائیل با ایران آگاهی داریم، اما جالب است بدانید که در حوزهی فشن جهانی تأثیرات قابل توجهی را برجای گذاشته است. این اتفاق، باعث افزایش هزینهها، تأخیر در حمل و نقل و مجبور کردن برندهای مد به تجدیدنظر در زنجیرههای تأمین برای تابآوری و بقا شده است. تحلیلگران بر این باورند که شدیدترین شوک زنجیره تأمین برای صنعت نساجی و پوشاک جهانی از زمان همهگیری کووید-۱۹ ایجاد شده است.
حوزه مد کاملاً متکی به زمان است و کوچکترین اختلال در زمانبندی آن موجب خسارتهای اقتصادی و عدم فروش بهموقع کالاهای فصلی میشود. بسیاری فکر میکنند که بسته شدن تنگه هرمز فقط بر انرژی تأثیر میگذارد، اما پیامدهای این امر فراتر از انرژی است.
این اتفاق بر بسیاری از بخشها اعم از تولید مواد اولیه نساجی، پیچیدگی جابجایی کالاها، هزینههای بالاتر سوخت و برق، نهادههای مرتبط با کود و مشتقات پتروشیمی مانند پلاستیک و رزینهای بستهبندی، افزایش هزینههای بیمه و قابلیت اطمینان ضعیفتر حمل و نقل، معیشت میلیونها نفر، عدم فروش کالاهای تولید شده و بسیاری از موارد تأثیر مستقیم و غیر مستقیم وارد کند.
در حالی که بخش زیادی از نگرانیها در مورد تنگه هرمز بر کمبود نفت حمل شده از طریق آن متمرکز بوده است، این تنها محمولهای نیست که به تأخیر افتاده است. قطبهای پوشاک و نساجی مانند هند و بنگلادش، پوشاک برندهای جهانی مانند تامی هیلفیگر، گپ، زارا و اچ اند ام را تولید میکنند. این شرکتها برای ارسال محصولات خود از تولیدکنندگانشان به بازارهایی مانند اتحادیه اروپا و سایر نقاط خاورمیانه به تنگه هرمز متکی هستند.
طبق گزارش مرکز تجارت و حقوق بشر، با ادامه تأخیرها، احتمالاً هزینههای تولید نساجی جهانی ۱۰ تا ۱۵ درصد افزایش خواهد یافت. کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل متحد انتظار دارد که هزینههای حمل و نقل به تنهایی در آینده نزدیک ۳۰ تا ۵۰ درصد افزایش یابد.
انجمن کارخانههای جنوب هند (SIMA) و انجمن بازرگانان نخ بمبئی هر دو از عدم قطعیت در عرضه خبر دادند. قطبهای عظیم صادرات پتروشیمی خاورمیانه، مستقیماً در پشت این محاصره قرار دارند و محمولههای PE، MEG، متانول و PP را که به تولیدکنندگان مواد شیمیایی نساجی آسیا عرضه میکنند، با اختلال روبهرو کرده است. پنبه، اگرچه کمتر در معرض خطر مستقیم قرار دارد، اما با افزایش هزینههای دیزل و کود با هزینههای تولید بالاتری روبرو است.
محصولات پوشاک که از هند خارج میشوند، برای جلوگیری از تنگه هرمز باید مسیر خود را تغییر دهند. اما این میتواند تا یک ماه زمان سفر اضافی را به همراه داشته باشد. در مد، یک ماه میتواند تفاوت بین داشتن محصولات فصلی در صورت نیاز و نیاز به کاهش قیمتها برای نقد کردن اقلام خارج از فصل باشد.
حتی ویجی آگاروال، رئیس شورای توسعه صادرات منسوجات پنبهای (TEXPROCIL)، هشدار داده است که تغییر مسیر کالاهای هند، ۲۰ تا ۲۵ روز به زمان حمل و نقل اضافه میکند که میتواند تأثیر ویرانگری برای محمولههای فصل مد باشد، جایی که از دست دادن این بازه زمانی میتواند به معنای لغو سفارشها و ضررهای ناشی از کاهش قیمتها باشد.
تله مصنوعی
از سوی دیگر، وابستگی صنعت مد به الیاف مصنوعی، آسیبپذیری عمیقی را در برابر نوسانات قیمت نفت ایجاد کرده است. موادی مانند پلیاستر، نایلون و اکریلیک همگی از نفت مشتق شدهاند. پلیاستر به تنهایی بیش از ۵۰ درصد از تولید جهانی الیاف را تشکیل میدهد و آن را به پرکاربردترین ماده در صنعت مد تبدیل میکند.
با افزایش قیمت نفت، هزینههای پارچه تقریباً بلافاصله افزایش مییابد. این امر منجر به چیزی شده است که کارشناسان صنعت آن را «تله مصنوعی» مینامند، جایی که برندها با افزایش اجتنابناپذیر هزینههای مواد اولیه مواجه میشوند.
این تأثیر حتی فراتر از پارچهها است. اجزای بستهبندی مانند کیسههای پلیاتیلن، تزئینات و آویزها نیز به دلیل وابستگی به ورودیهای پتروشیمی تحت تأثیر قرار میگیرند. پیشبینیهای اخیر صنعت نشان میدهد که این هزینههای ثانویه ۲۰ تا ۲۵ درصد افزایش یافته است.
این افزایش هزینهها، فشار قابل توجهی بر سودآوری برندها، به ویژه برای مشاغلی که با حاشیه سود پایین فعالیت میکنند، وارد میکند. اصطلاح تله مصنوعی همانطور که گفته شد، میتواند بر بخشهای مختلف زنجیره ارزش پوشاک، تأثیرات قابل توجهی بر جای بگذارد.
پیشبینی تأثیر بسته شدن تنگه هرمز در فواصل زمانی مختلف
کوتاهمدت (۰ تا ۳ ماه): پیشبینی میشود هزینههای تولید در سطح جهانی ۱۰ تا ۱۵ درصد افزایش یابد و زنجیرههای ارزش پلیاستر بیشترین افزایش را متحمل شوند. بازگشایی این مسیر برای محمولههای هندی ممکن است تا حدی عرضه مواد اولیه به تولیدکنندگان آسیای جنوبی را تثبیت کند، اما نوسانات قیمت انرژی، بیمه حمل و نقل و حق بیمه ریسک حمل و نقل احتمالاً ادامه خواهد داشت. برندها در حال حاضر استراتژیهای تغییر مسیر حمل و نقل را تسریع میکنند، در حالی که تولیدکنندگان به ذخیره گرانولها و رنگهای پلیاستر در صورت موجود بودن ادامه میدهند.
میانمدت (۳ تا ۱۲ ماه): احتمالاً، پنبه به عنوان یک پوشش هزینه نسبی در برابر مواد مصنوعی مشتقشده از نفت، تقاضای بیشتری خواهد داشت، اگرچه هزینههای تولید خود آن ممکن است به دلیل افزایش قیمت دیزل و کود افزایش یابد.
پیامدهای بلندمدت: این بحران، تغییر ساختاری به سمت زنجیرههای تأمین منطقهای، کاهش وابستگی به گلوگاههای دریایی منفرد و سرمایهگذاری بیشتر در ظرفیت خوراک داخلی را تقویت میکند. برای صنعتی که دهها میلیون نفر را در سراسر جنوب و جنوب شرقی آسیا استخدام میکند، پیامدها بسیار فراتر از ترازنامهها و به معیشت کارگرانی که پوشاک جهان را تولید میکنند، گسترش مییابد.
حالا تنگه هرمز بهعنوان گلوگاه مهم و تأثیرگذار در صنعت مد شناخته میشود که کوچکترین تغییر در معادلات آن، میتواند تأثیرات شایان توجهی را بر پیکرهی اقتصاد و کاری حوزه مد جهانی وارد کند.
