تصویرسازی کوتاه و ساده از تفاوتِ حقیقی دو رشتهی طراحی لباس و طراحی پارچه
رتبه کنکورت آمده؛ عکس دانشگاه مورد علاقت همین حالا هم تصویر زمینه گوشیت هست، و هر از گاهی وقتی کتاب ″دایره المعارف مد″ خودت را ورق میزنی، آیندت را طوری تصور میکنی که فشن همه جای آن وجود دارد.
اما زودتر از آنچه فکرش را بکنی، به اولین دوراهی زندگی هنریت میرسی. وقتی دفترچه رشتهها را نگاه میکنی و با دو رشته ″طراحی لباس″ و ″طراحی پارچه″ مواجه میشوی.
شاید این دو رشته در نظر اول مشابه دیده بشوند و افراد تفاوتهایشان را ندانند؛ اما واقعیت این است که این دو رشته در حالی که میتوانند به یکدیگر وابسته و مرتبط باشند، در عین حال تفاوتهای آشکار زیادی دارند. هر دو رشته فضای هنری، عملی و تئوری دارند؛ اما با حس و حالی تقریباً متفاوت.
قبل از هر چیز باید این را بدانید که رشتههای هنری بر خلاف برخی رشتههای دیگر، قابلیتی خاص دارند؛ اگر شما در یک رشته هنری تحصیل کنید، به این معنی نیست که هرگز نمیتوانید در زمینههای هنری دیگری نیز فعالیت کنید. در دنیای هنر یک پل جادویی میان تمام رشتههای هنری وجود دارد و آنها را به یکدیگر متصل میکند، و اون پل ″دانش و روحیهی هنری″ است. و شما میتوانید این دانش را با تحصیل در هر دو رشته به دست بیاورید.
اگر وقتی آینده شغلی خود را در زمینه فشن تصور میکنید و خود را جایی در میان پارچهها، لباسها، رنگها و ایدهها میبینید، چه با تحصیل در رشته طراحی لباس و چه طراحی پارچه، به این مقصد میرسید؛ اما تجربههایی که در این مسیر به دست میآورید، تاحدودی متفاوت خواهد بود.
با ورود به رشته طراحی لباس، قبل از هر چیز شما وارد دنیای عمیق و بیپایان الگوسازی و دوخت خواهید شد. رشتهای که برخلاف اسمش، که فقط بخش ″طراحی″ را شامل میشود، بهای زیادی به الگوسازی و دوخت نیز میدهد. چرا که در پایان، هر طراح لباسِ حقیقیای، باید ایدهای راجع به دوخت لباس، یقهی خاص یا آستین اغراق شدهای که طراحی کرده است، داشته باشد.
گرچه نمیشود بخش طراحی یا چندین واحد طولانی طراحی و تصویرسازی لباس را نادیده گرفت. اما برخلاف چیزی که افراد فکر میکنند، این رشته تنها به تصویرسازی و طراحی نمیپردازد. ساغر، دانشجوی ترم ۷ رشته طراحی لباس، در این باره گفت:«وقتی میخواستم به این رشته بیایم، تو فضای مجازی و به خصوص رسانه فارسی، تحقیق زیادی کردم؛ و بیشتر محتواهایی که دیدم، راجع به تصویرسازی و جنسیت سازی لباس بود. اصلاً فکر نمیکردم این رشته آنقدر فراتر از این باشد و علاوه بر طراحی، تمرکز بر دوخت و الگو هم داشته باشد.»
در حالی که دنیای دانشجویان طراحی لباس بین کارگاههای دوخت و الگو، طراحی و تصویرسازی میگذرد، دانشجویان طراحی پارچه در حال و هوایی نسبتا متفاوت به سر میبرند؛ جایی که طرحها قبل از اینکه بخواهند به لباس تبدیل بشوند، در قدمی عقبتر، به پارچه تبدیل میشوند.
در میان طرحها و ایدههایی که نه فقط به طرح پارچه، بلکه میتوانند به پترن هر چیزی تبدیل شوند. از دیگر منسوجات پارچهای مثل مبل، پرده و فرش گرفته، تا کاغذ دیواری و کاشی و…
تو این رشته تقریباً خبری از الگو، برش و چرخ خیاطی نیست، بلکه سر و کار شما بیشتر با رنگها، طرحها، چاپها و تکنیکهای دستی و دستگاهی پارچه سازی است.
وقتی صحبت از طراحی پارچه میشود، برخلاف تصور بیشتر افراد، صرفا منظور طراحی راهراه یا چهارخانهی پارچهها نیست؛ بلکه از دنیایی حرف میزنیم که هر طرح ایدهها، داستانها و منابع الهامی پشت خود دارد.
فرای هر شکل و فرم فقط سلیقه وجود ندارد؛ بلکه دانش و تحقیق طراح نسبت به اشکال و هنر تجسمی نیز وجود دارد. پریسا، دانشجوی ترم آخری رشته طراحی پارچه، میگوید: «وقتی این رشته را قبول شدم، هیچ ایدهای راجع بهش نداشتم. انتخاب اول من همیشه گرافیک بود؛ اما وقتی فضای عملی این رشته و کارگاهها را دیدم، فهمیدم چقدر خاص و عمیق است. من عاشق کار با سیستم و طراحی با نرمافزار بودم، و از اینکه این رشته علاوه بر تکنیکهای دستی و سنتی، روشهای دیجیتالی و رایانهای مثل کار با فتوشاپ و ایلستریتور را هم شامل میشد، خیلی خوشحال شدم.»
نگار، دانشجوی ترم ۵ رشته طراحی پارچه، در مورد ورود خود به این رشته میگوید: «وقتی واحد طراحی پارچه مقدماتی را میگذراندم، فهمیدم این همان چیزی هست که میخواستم در دانشگاه یاد بگیرم. طراحی پارچه رشتهای است که در آموزشگاهها و موسسههای بیرون دیده نمیشود، بر خلاف رشته طراحی لباس که هر شاخه از آن را میشود در دورههای متفاوت آموزشگاهها گذروند.»
در مقابل، مبینا، دانشجوی ترم ۵ رشته طراحی لباس، اظهار نظر کرد: «۴ سال تحصیل در این رشته، آنقدر پربار و عمیق هست که بعد از آن شما به عنوان طراح و خیاط، به مهارتهای زیاد و متنوعی دست پیدا کنید؛ واحدهای طولانیِ نازک دوزی، ضخیم دوزی، لباس شب دوزی و دوخت لباس کودک، الگوسازی روی مانکن و طراحی انواع لباسها. مواردی که اگر بخواهید تمام آنها را در آموزشگاههای خصوصی بگذرانید، باید هزینه بسیار بیشتری به ازای هر کدام پرداخت کنید.»
البته که این دو رشته گاهی کلاسهای عملی و کارگاهی مشترک نیز دارند. برای مثال رشته طراحی پارچه واحدهای اندک طراحی لباس و آناتومی، و رشته طراحی لباس نیز کارگاه چاپ دستی و پارچه بافی دارد؛ اما در آخر تمرکز هر کدام بر مهارتهای متفاوتی است. زهرا، فارغ التحصیل شدهی رشته طراحی پارچه میگوید: «در این رشته وقتی کلاسهایی مانند چاپ پارچه را میگذرانی، وقتی چاپ باتیک یا سیلک اسکرین کار میکنی، وقتی رنگرزی را میگذرانی و شیمی پارچهها و پارچه شناسی را یاد میگیری، تازه متوجه عمق تفاوت این رشته با طراحی لباس میشوی.»
اما روند کار دو دانشجوی طراحی لباس و طراحی پارچه، برای یک پروژهی دانشگاهی، چه شباهتها و تفاوتهایی دارد؟!
وقتی صحبت از پروژههای عملی و ژوژمان میشود، این دو رشته هر کدام مسیر جذاب، پرهیجان و از برخی جهات مشابهی را دارند. پله اول انجام پروژهی هر دو رشته، از دل ایدهها، کانسپت و مودبرد سازی شروع میشود؛ وقتی نتیجه ساعتها پژوهش و تحقیق درباره موضوعت، در آخر تو را به ایده اصلی و منبع الهامت میرساند.
در قدم بعد که نوبت به طراحیهای اولیه و اسکچ زدن است، این دو رشته تا حدودی مسیری متفاوت نسبت به یکدیگر دارند. سمتی دانشجوی طراحی لباس که به اسکچ زدن لباسها میپردازد، و سمتی دیگر دانشجوی طراحی پارچه که ایدههایش را در قالب موتیف و اشکال بر روی کاغذ میآورد.
در ادامه وقتی طرحهای هر دو دانشجو چه به صورت دستی و چه دیجیتال نهایی شد، یکی با الگوسازی، برش و دوخت معنا پیدا میکند،
و دیگری در کارگاههای بافت، چاپ و رنگرزی تجلی پیدا میکند.
گرچه چیزی که تا همیشه غیر قابل انکار است، پیوستگی و ارتباط این دو رشته و متخصصین آن، به یکدیگر است.
اما برای شمایی که اکنون در تردید و دودلی به سر میبرید؛ به روند ۴ ساله و تجربههای متفاوت در این دو فضا نگاه کنید؛ اگر دوره هنرستان خود را در رشته ″طراحی دوخت″ گذراندهاید و حالا دنبال فضایی متفاوت، پر از رنگ و طرح و پارچه بافی یا طراحی نرمافزاری هستید، شاید رشته طراحی پارچه برای شما آن تجربه متفاوت باشد.
اما اگر از بچگی دست از بازی با چرخ خیاطی کودکانه خود بر نمیداشتید، اگر عاشق سوزن زدن به پارچهها، بر تن عروسکهای خود بودید، رشته طراحی لباس همان انتخاب رویایی شماست.
گرچه این را هم فراموش نکنید، همانطور که در کلاسهای ″تاریخ فشن″ یا ″پوشاک جهان″ دو دانشجوی طراحی لباس و طراحی پارچه در کنار یکدیگر مینشینند و به آموختن میپردازند، در ″صنعت فشن″ نیز این دو صندلی همواره در کنار یکدیگر باقی میمانند؛ و هر آن، شما میتوانید جای خود را عوض کنید.
