نگاهی به مد اورسایز در جهان و نظرات و مصاحبههای افراد در تهران در خصوص لباسهای اورسایز
دختری که با شلوار جین گشاد و تیشرت آزاد در خیابان قدم میزند، پسری که با هودی گشاد و چند سایز بزرگتر به محل کار خود میرود، دانشجویی که با شومیزی ساده و آزاد و یک مقنعه به دانشگاه میرود و استادی که با کت تک و اورسایزی سر کلاسهایش حاضر میشود.
احتمالاً تمام این موارد صحنههای آشنا و قابل تصور برای همه شما خواهد بود؛ حتی شاید بخشی از خاطرات تجربی شما.
اما این ایده از کجا آمد؟ از چه زمانی استایل اورسایز بخش پررنگی از پوشش روزمره بسیاری افراد شد؟
شروع این اتفاق در ایران و جهان چگونه رقم خورد و به کجا رفت؟
اگر یک دوربین ″گذشتهبین″ داشتیم و باهاش کمی عقبتر را جستجو میکردیم، تا به سالهای برگشتن این مد نگاه کنیم، احتمالاً در دوران همهگیری ویروس کرونا و قرنطینه مکثی میکردیم. به حافظه خود رجوع کنید و سعی کنید باز آن روزها را مجسم کنید. وقتی سیارهای با میلیاردها جمعیت، همگی با مشکلی اساسی و مشترک دست و پنجه نرم میکردند.
در آن زمان که کار کردن، تحصیل، تفریح و در آخر زندگی کردن راه و روشی متفاوت به خود گرفته بود، در گذروندن روزمرگیهای ساده، گاهی بیرون رفتن و در اجتماع حاضر شدن، چه چیزی بیشتر از همه برای شما اولویت داشت؟(البته مشخصاً بعد از سالم و در امان ماندن در برابر این ویروس)
احتمالاً پاسخ بسیاری از افراد ″گذروندن راحتتر و سادهتر روزها″ بود.
در اینجا بود که سبک زندگی آدمها تاحدودی شکلی متفاوت به خود گرفت، و البته مد و فشن هم از این قاعده مستثنی نبود. در آن سالها بود که مد آزاد، راحت و گشاد دوباره برگشت و افراد ″راحتی″ را از اولویتهای انتخابی پوشش خود قرار دادند.
اکنون و با گذشت چندین سال از آن روزها، مد راحت و آزاد هنوز هم با بسیاری از ما مانده است. اما آیا اورسایز فقط در مورد راحتی است؟
ارتباط مد اورسایز با هویت زندگی مدرن
در طول تاریخ همواره بزرگترین تغییرات فرهنگی، سیاسی و اجتماعی تاثیرات خود را بر سبک زندگی آدمها و پوشش آنها گذاشته است.
مانند فرهنگ «تعمیر و باز تزئینی لباسها» که در دوران جنگ جهانی و کمبود مواد اولیه شکل گرفت؛ حتی گرایش به لباسهای پر زرق و برق و نمایشی(revenge dressing) که بعد از دوران همهگیری کرونا و به عنوان واکنشی به زمان طولانی انزوا بود، ایجاد شد.
اما در این میان چرا مد اورسایز همچنان به قوت باقی مانده است؟ شاید بتوان گفت به دلیل نزدیکی با سبک زندگی مدرن انسانها.
زندگی که آدمها میگویند: «باید بیشترین استفاده را از زمان خودم بکنم.» بر صندلی محل کار خود با راحتی بیشتری بنشینند تا زمان بیشتری را کار کنند؛ لباسهایی بپوشند که بعد از ساعتها کار کردن، بتوانند مستقیم با آن به کافهای بروند و قهوهای با دوستان خود بنوشند؛ زنانی که به جای دامنهای سنگین و بلند، شلوارهایی به پا کنند تا راحتتر راه بروند و به محل کار خود برسند.
زندگیای که در آن آدمها میخواهند با سرعت بیشتری زندگی کنند و در عین حال، لباسهایشان راحتی، آزادی و اعتمادبهنفس بیشتری به آنها بدهد. اما لباسهای اورسایز چطور میتوانند بر اعتماد به نفس، تمرکز و عملکرد ذهنی ما تاثیر بگذارند؟
در دهه ۹۰ میلادی، دو پژوهشگر با نامهای Barbara Fredrickson و Tomi Ann Robert یک آزمایش انجام دادند؛ آنها از دو گروه زنان با دو نوع پوشش متفاوت خواستند تا یک آزمون ریاضی انجام دهند.
گروه اول زنان لباس شنا و گروه دوم ژاکتی ساده به تن داشتند. بر طبق نتایج گروهی که لباس شنا به تن داشتند، عملکرد ضعیفتری از خود نشان دادند؛ نه چون لباس شنا به خودی خود توانایی آنها را کم کرده بود، بلکه چون بخشی از تمرکز و راحتی آنها را گرفته بود.
در سبک زندگی مدرن اکثر افراد تنها لباسهایی نمیخواهند که ظاهری زیبا داشته باشد، بلکه لباسهایی میخواهند که با جریان سریع، پرتحرک و چند وظیفهای بودن زندگی آنها سازگار باشد.
مد اورسایز بر تن ایرانیان
اما در جامعه ایران لباس اورسایز چه مفهومی دارد؟ افراد به خصوص در سالهای اخیر، معمولاً با چه ذهنیتی آنها را به تن میکنند؟
در طی مصاحبههایی که با افرادی با جنسیتها و سنین مختف صورت گرفت، پاسخهای نسبتا مشابهی به سوالات مربوط به استایل اورسایز، داده شد.
از پرتکرارترین پاسخهای این افراد میتوان به «احساس راحتی و دغدغهمند نبودن» یا «لباسهایی که راحتتر استایل میشوند و بیشتر در کمدها میمانند»، اشاره کرد.
زینب ۲۸ ساله گفت:«لباسهای اورسایز قدرت ست کردن و مانور بیشتری دارند. کافیه فقط دوتا شلوار جین و چندتا تیشرت داشته باشی تا بتونی استایلهای زیبا و متفاوت درست کنی.»
ساغر ۲۱ ساله اضافه کرد:«لباسهای اورسایز همیشه همان انتخاب امن و کم ریسکی هستند که گاهی ترجیح میدهم داشته باشم.» اما به راستی لباس اورسایز چطور احساس امنیت برای افراد ایجاد میکند؟ آیا این احساس راحتی توام با حس زیبایی است؟ یا تنها انتخابی محافظهکارانه؟
پاسخ افراد به این سوال جنبههای متفاوتی داشت؛ بعضی افراد لباسهای اورسایز را تنها ساده و امن توصیف کردند، بدون حس زیبایی. برخی دیگر آن را راحت و زیبا میدانستند.
مبینا ۲۰ ساله گفت:«لباسهای اورسایز آنقدر حس زیبایی به من نمیدهد؛ اما برای وقتهایی که زمان زیادی برای فکر کردن به استایلم ندارم، بهترین انتخابهایم هستند.»
نادیا ۳۱ ساله اظهار نظر کرد:«لباسهای اورسایز تا حدی آدم را از دایره قضاوت دور نگه میدارد؛ و وقتی استایل راحت و آزاد دارم، حس نسبتاً بهتری به خودم و بدنم دارم.»
رضا ۲۴ ساله گفت:«لباسهای اورسایز برای مردان به تازگی خیلی مد شده؛ بخصوص شلوارهای پارچهای بگ. و این خیلی خوبه چون علاوه بر زیبایی، واقعا راحت و خنک هم هستند.»
برای برخی افراد لباس اورسایز تنها انتخاب زمانهای بیحوصلگی در برابر استایل زدن، روزهای بسیار طولانی و یا حتی سپری کردن زمان زیاد در ماشین، بود.
برای شما چطور؟ یک شلوار جین بگی چه معنایی برایتان دارد؟
برای بسیاری افراد در ایران، گاهی لباسهای اورسایز تنها موارد استفاده مشترک با بقیه اعضای خانوادهشان است.
دختری که تیشرت آزاد برادرش را میپوشد؛ پدری که هودی گشاد پسرش را میپوشد و… اما این اشتراک فقط به کمد خانهها محدود نمیشود؛ بر طبق مصاحبههایی که صورت گرفت، بسیاری از خانمها تا به حال حداقل یک بار از بوتیک مردانه خرید کردهاند. آیدا ۲۴ ساله در این باره گفت:«من گاهی تیشرتهای برادرم را میپوشم؛ او هم گاهی هودی یا سوییشرت من را تن میکند. لباسهای اورسایز طوری هستند که خیلی محدود به جنسیت نمیشوند و همین انتخابهای آدم را چندین برابر میکند.»
این افراد به تنوع انتخابی بسیار بیشتر، وقتی هر دو گزینهی ″لباس فروشی زنانه″ و ″لباس فروشی مردانه″ را در نظر میگیری، اشاره کردند. شایسته ۲۷ ساله گفت:«بارها پیش آمده به خاطر تنوع بالای تیشرتهای مردانه، از یک بوتیک مردانه خرید کردهام.»
شاید بتوان گفت پلهی مشترک پوشش زنانه و مردانه در ایران، استایل و لباس اورسایز است. یک جین ساده، یک تیشرت سفید آزاد، یک هودی و سوئیشرت رها و… لباسهایی که کم کم از قلمروی جنسیت خارج شدند و احساسات مشابهای را در افراد با هر جنسیتی ایجاد کردند.
اما آیا این ترند پایانی هم دارد؟ با پایان یافتن آن در ایران آیا افراد باز هم به سراغش میروند؟
شاید همانطور که بتوان حدس زد، پاسخ بسیاری از افراد به این سوال، مثبت بود؛ آیدا ۲۴ ساله گفت:«اگر روزی اورسایز از مد بیوفته، شاید کمتر بپوشم، اما حتما در بعضی مواقع به سراغش میروم.» رضا ۲۴ ساله نیز اضافه کرد:«استایل اورسایز واقعا راحت و آزاده؛ فکر نمیکنم آزادی و راحتی هیچوقت کاملا از مد بیافته؛ اما درهرصورت من بازم به پوشیدنش ادامه میدهم.» در اکثر مواقع افراد با سنین و جنسیتهای مختلف همواره ترجیح میدهند لباسهایی اورسایز در کمد لباسهای خود نگه دارند. اما چرا؟
شاید بتوان گفت به همان دلیلی که قبلتر اشاره شد؛ لباس اورسایز مفهومی هماهنگ و نزدیک با زندگیهای مدرن انسان دارد.
در ضمن چرا باید تیشرتی آزاد و راحت که میشود با شلوار و دامن پوشید؛ گاهی آن را در لباس و گاهی روی لباس گذاشت؛ هم با کتانی و هم با صندل پوشید؛ و همچنین زیر کت و به تنهایی استفاده کرد، از کمد لباسها حذف شود؟
اکنون لباسهای اورسایز در سراسر جهان بر تن افراد زیادی دیده میشود؛ از دانش آموزان و دانشجویان تا مدیران و صاحبان کسب و کار. یک هودی گشاد، یک تیشرت آزاد و شلوار بگی دیگر به گروه سنی، جنسیتی یا طبقه خاصی تعلق ندارد.
لباسهایی که شاید زمانی فقط یک ترند به نظر میرسیدند، امروز به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شدند.
حال ما از دوران ″بدن باید خودش را با لباس وفق دهد″ گذر و به دوران ″لباس باید با بدن سازگار باشد″ رسیدیم.
نقطهای که چهارچوبهای سنتی ″بدن ایده آل″ تمام شده، و افراد با نگاهی چند وجهی به انتخاب لباسهای خود میپردازند.
شاید دلیل ماندگاری مد اورسایز نیز همین است؛ زیرا تلاش میکند با زندگی افراد سازگار شود؛ زندگی که افراد صبح تا شب میان نقشها، موقعیتها، و فضاها در رفت و آمد هستند و تنگی یک شلوار یا کشیدگی یک کت، آخرین چیزی است که میخواهند به آن فکر کنند.
در این میان لباسهای اورسایز تنها یک تغییر در فرم یک لباس نبودند؛ بلکه بازتابی از تغییری بزرگتر از شیوه زندگی افراد، نگاهشان به بدن و حتی مرزهای پوشش زنانه و مردانه بودند. لباسهایی که به راحتی میان کمد اعضای یک خانواده جابجا میشوند و بیش از آنکه به جنسیت وابسته باشند، به راحتی و کاربرد وابستهاند.
بسیاری از ترندها در واکنش به موقعیتها و شرایطی خاص متولد میشوند؛ اما تنها زمانی ماندگار میشوند که با زندگی انسانها هماهنگ باشند.
